Marcin Bąk
Jedno z naszych najtragiczniejszych, najbardziej romantycznych i bezsensownych powstań wybuchło jako efekt splotu nieszczęśliwych zdarzeń. Po upadku Powstania Listopadowego Królestwo Polskie utraciło własne siły zbrojne. Mimo tego znaczna część patriotycznie nastawionych Polaków nie godziła się z carskimi rządami, w ciągu trzydziestolecia dzielącego powstania narastał opór.
Sprzyjający czas został „przespany”, po okresie rozprzężenia powstałym po wojnie Krymskiej 1856 r. Rosja zaczęła znowu zbierać siły. Spiskowcy dzielili się na dwa obozy: radykalni - także w kwestiach społecznych - Czerwoni, którzy parli do jak najszybszego wybuchu Powstania i konserwatywni Biali - zalecający ostrożność. Jedni i drudzy liczyli na pomoc polityczną i militarną mocarstw zachodnich (skąd my to znamy…)
